Tận dụng cơ hội, chuyển hóa thách thức từ thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu để phát triển nhanh và bền vững đất nước

Chủ nhật, 20/09/2020 16:18 GMT+7
Cục Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu đã được thành lập theo Quyết định 997/QĐ-TNMT ngày 12/5/2008 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục, nay được đổi thành Cục Biến đổi khí hậu (theo Quyết định 1266/QĐ-BTNMT ngày 25/5/2017 của Bộ Tài nguyên và Môi trường). Cùng với chặng đường phát triển của Bộ Tài nguyên và Môi trường, lĩnh vực biến đổi khí hậu đã đạt nhiều kết quả, thành tích nổi bật, đóng góp quan trọng vào hoàn thành nhiệm vụ chung của toàn ngành.

 

Tích cực triển khai Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu

 

Lĩnh vực biến đổi khí hậu giai đoạn này đã ghi dấu ấn quan trọng trong lịch sử bảo vệ Hành tinh Xanh. Ngày 12/12/2015, Hội nghị quốc tế về Biến đổi khí hậu lần thứ 21 (COP21) tại Paris đã thành công với việc 195 quốc gia thành viên của Công ước khung của Liên Hiệp Quốc về biến đổi khí hậu (CCNUCC) ký kết một thỏa thuận mới -Thỏa thuận Paris - thay thế cho Nghị định thư Kyoto đã hết hạn. Thỏa thuận vừa đạt được là đánh dấu bước đột phá quan trọng trong nỗ lực của Liên hợp quốc suốt hơn hai thập kỷ qua nhằm thuyết phục Chính phủ các nước hợp tác để giảm lượng khí thải gây ô nhiễm, hạn chế việc gia tăng nhiệt độ của Trái đất.

 

Cũng tại Hội nghị COP21 lần này, Việt Nam lần đầu tiên sau 20 kỳ họp COP đã tổ chức thành công chuỗi sự kiện bên lề về Việt Nam ứng phó với BĐKH (gian Việt Nam) với mục tiêu: giới thiệu những thách thức và cơ hội do BĐKH mang lại; các sáng kiến, hoạt động và tiềm năng trong hợp tác song phương và đa phương; các nỗ lực và hành động ứng phó với BĐKH; chia sẻ những kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ về biến đổi khí hậu; giới thiệu tiềm năng thực hiện tăng trưởng xanh, phát thải các bon thấp tại Việt Nam.

 

Đoàn đàm phán của Việt Nam tại Hội nghị COP21

 

Chuỗi sự kiện đã thu hút sự quan tâm của hơn 500 đại biểu tham gia các hội thảo, trên 2.000 lượt đại biểu tham quan, gặp gỡ tại khu triển lãm của Việt Nam. Chương trình tại gian Việt Nam bao gồm 11 buổi hội thảo bên lề với các chủ đề có tính thời sự và được cộng đồng thế giới quan tâm, bao gồm:(i) Đóng góp dự kiến do quốc gia tự quyết định (INDC); (ii) Hợp tác quốc tế về biến đổi khí hậu; (iii) Các hành động giảm nhẹ khí nhà kính phù hợp với điều kiện quốc gia (NAMA); (iv) Báo cáo cập nhật 2 năm một lần (BURs) và Thông báo quốc gia (NCs); (v) Giảm phát thải từ phá rừng và suy thoái rừng (REDD+); (vi) Thích ứng với biến đổi khí hậu (Adaptation); (vii) Kinh nghiệm của các quốc gia trong việc triển khai Chiến lược phát thải thấp (LEDS); (viii) Hệ thống quốc gia về đo đạc, theo dõi và kiểm chứng (MRV) và mức tham chiếu (RFLs) để thực hiện REDD+; (ix) phiên ASEAN; (x) Các hành động giảm nhẹ khí nhà kính phù hợp với điều kiện quốc gia (NAMA) trong Công nghiệp và Giao thông vận tải; (xi) Phiên hợp tác Việt Nam- Hàn Quốc.

 

Sự tham gia tích cực cũng như cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu tại Hội nghị COP 21 đã được nhiều quốc gia chia sẻ và đánh giá cao, qua đó đóng góp thiết thực cho thành công của Hội nghị lịch sử này.

 

Bộ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường Trần Hồng Hà đại diện cho Chính phủ Việt Nam tham dự Lễ ký kết Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu tại New York, Hoa Kỳ

 

Thoả thuận Paris được thông qua tại Hội nghị các bên lần thứ 21 của Công ước khung Liên Hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP21) vào tháng 12 năm 2015 là văn bản pháp lý toàn cầu đầu tiên ràng buộc trách nhiệm của tất cả các Bên trong ứng phó với biến đổi khí hậu. Trách nhiệm cam kết này được phản ảnh qua Đóng góp dự kiến do quốc gia tự quyết định (INDC) của mỗi Bên. Thoả thuận Paris đã được gần 180 Bên tham gia Công ước khí hậu ký vào tháng 4 năm 2016 tại Trụ sở của Liên Hợp Quốc. Hiện Thỏa thuận Paris đã được 95 quốc gia, bao gồm Việt Nam, phê chuẩn hoặc phê duyệt và chính thức có hiệu lực từ ngày 4 tháng 11 năm 2016.

 

Việc thông qua Thỏa thuận Paris đã mở ra một kỷ nguyên phát triển mới trên toàn cầu, đặc trưng bởi phát triển phát thải các bon thấp, các mô hình sản xuất và tiêu dùng thân thiện với môi trường, giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, và thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo.

 

Là một trong những quốc gia chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, Việt Nam đã và đang chủ động, tích cực tìm kiếm các giải pháp để ứng phó với biến đổi khí hậu. Với nỗ lực tự thân và sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế, Việt Nam đã xây dựng và hiện đang triển khai Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu và Chiến lược Tăng trưởng xanh. Đây là những định hướng chiến lược cho Vệt Nam nhằm giải quyết các vấn đề biến đổi khí hậu một cách căn cơ, bài bản trong nhiều thập kỷ tới, đồng thời là nội dung chủ đạo để xây dựng cam kết nêu trong INDC của Việt Nam trình lên Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu vào tháng 10 năm 2015.

 

Để triển khai thực hiện Thoả thuận, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã tích cực phối hợp với các Bộ, ngành và các đối tác phát triển xây dựng Kế hoạch đến 2030 nhằm thực hiện Thoả thuận Paris tại Việt Nam. Kế hoạch này đề ra các nhiệm vụ, giải pháp có tính hệ thống về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, thích ứng với biến đổi khí hậu, tăng cường nguồn lực, minh bạch trong các hoạt động ứng phó và hỗ trợ ứng phó biến đổi khí hậu và tăng cường quản lý nhà nước về biến đổi khí hậu. Theo đó, Việt Nam sẽ cắt giảm 8% phát thải khí nhà kính so với kịch bản phát triển thông thường, với mục tiêu cắt giảm đến 25% nếu nhận được hỗ trợ của cộng đồng quốc tế. Để thực hiện các nhiệm vụ ứng phó với biến đổi khí hậu từ nay đến năm 2020, Việt Nam sẽ cần khoảng 30 tỷ USD từ nguồn lực nhà nước, hỗ trợ quốc tế và cả các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

 

Xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản chiến lược, chính sách, pháp luật về biến đổi khí hậu

 

 Với vai trò là cơ quan tham mưu giúp Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quản lý lĩnh vực biến đổi khí hậu, trong thời gian qua, Cục Biến đổi khí hậu đã tích cực tham gia xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản chiến lược, chính sách, pháp luật về BĐKH. Đến nay, nhiều văn bản quan trọng thể hiện chủ trương, chính sách lớn về biến đổi khí hậu đã được ban hành, như Nghị quyết số 24-NQ/TW của Hội nghị TW7 khóa XI về chủ động ứng phó với BĐKH, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường, Chiến lược quốc gia về BĐKH bao gồm cả nội dung về tăng trưởng xanh được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2011, Chương trình mục tiêu quốc gia về BĐKH, Nghị quyết số 853/NQ-UBTVQH13 ngày 05/12/2014 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XIII về kết quả giám sát và đẩy mạnh việc thực hiện chính sách, pháp luật về ứng phó với BĐKH ở Đồng bằng Sông Cửu Long, Chương 4. Ứng phó BĐKH của Luật bảo vệ môi trường năm 2014, Chương 5. Giám sát BĐKH của Luật khí tượng thủy văn năm 2015, các quyết định của Thủ tướng Chính phủ liên quan tới hoạt động kiểm soát phát thải khí nhà kính và nhiều thông tư của Bộ Tài nguyên và Môi trường, các Bộ chức năng liên quan về biến đổi khí hậu.

 

Kết quả hình ảnh cho tham vấn thỏa thuận paris

Hội thảo "Tham vấn Kế hoạch thực hiện Thỏa thuận Paris về khí hậu"

 

Đặc biệt, Cục đã chủ trì hoàn thành và trình các cấp phê duyệt các nhiệm vụ: Thỏa thuận Paris (ký ngày 03 /11/ 2016) ngay trước khi Thỏa thuận Paris có hiệu lực từ ngày  04/11/ 2016;  Quyết định số 2053/QĐ-TTg của Thủ tướng ban hành Kế hoạch thực hiện Thỏa thuận Paris về BĐKH (ký ngày 28/10/2016),  xác định 68 nhiệm vụ trọng tâm từ nay đến 2030 để các Bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện, trong đó giai đoạn từ nay đến 2020 tập trung chủ yếu vào hoàn thiện thể chế, chính sách để Việt Nam thực hiện đầy đủ các cam kết do Thỏa thuận Paris quy định đối với Việt Nam. Việc Việt Nam xây dựng và ban hành Kế hoạch này thể hiện quyết tâm của Việt Nam cùng cộng đồng quốc tế ứng phó với BĐKH. Tại cuộc họp Đối tác thực hiện NDC tại Marốc ngày 17 tháng 3 năm 2017, Việt Nam được đánh giá là nước đang phát triển đầu tiên có kế hoạch cụ thể triển khai thực hiện Thỏa thuận Paris. Các kinh nghiệm của Việt Nam được cộng đồng quốc tế đánh giá rất cao và nhận được sự sẵn sàng ủng hộ của cộng đồng quốc tế cho việc triển khai Kế hoạch này tại Việt Nam.

 

Bên cạnh đó, để thể hiện quyết tâm của Việt Nam cùng cộng đồng quốc tế ứng phó với BĐKH, thông qua vai trò điều phối Chương trình Hỗ trợ ứng phó với biến đổi khí hậu (SP-RCC), Cục đã tham mưu để Bộ trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và tổ chức giám sát, đánh giá tình hình thực hiện Khung chính sách Chương trình. Các năm qua, Chương trình SP-RCC đã tạo ra diễn đàn chính sách về BĐKH giữa các cơ quan quản lý nhà nước của Việt Nam và các nhà tài trợ, được cộng đồng quốc tế ghi nhận, đánh giá cao.

 

Ngày 27/10/ 2016, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 2044/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình SP-RCC giai đoạn 2016 – 2020 với 3 hợp phần: chính sách, đầu tư và tăng cường năng lực cho ứng phó với BĐKH tại Việt Nam. Tại Hội nghị cấp cao với các đối tác phát triển ngày 25 tháng 10 năm 2016, Phó Chủ tịch Ủy ban quốc gia về BĐKH đã khẳng định Chương trình SP-RCC là một trong những phương tiện chính để Việt Nam thực hiện Thỏa thuận Paris về BĐKH. Việc xây dựng và thực hiện các chính sách, dự án ứng phó với BĐKH trong khuôn khổ Chương trình SP-RCC từ tháng 10 năm 2016 đến nay đã xoay quanh định hướng này của Ủy ban quốc gia về BĐKH.

 

Hội thảo  “Chia sẻ kết quả nghiên cứu xây dựng các hành động chính sách thuộc Chương trình hỗ trợ ứng phó với biến đổi khí hậu (SP-RCC) từ 2009 đến nay”

 

Thủ tướng cũng đã phê duyệt khung chính sách 2016 (bổ sung); khung chính sách 2017, định hướng chính sách cho giai đoạn 2018-2020 thuộc Chương trình SP-RCC để các Bộ, ngành thực hiện. Đây là cam kết về chính sách của Chính phủ đối với các đối tác phát triển trong ứng phó với BĐKH, đồng thời là cơ sở để vận động tài trợ và nâng cao vị thế, vai trò của quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu. Thông qua Chương trình, từ 2009 đến nay Việt Nam đã huy động được khoảng hơn 1 tỉ USD từ các đối tác phát triển (JICA, AfD, WB, K-EximBank, DFAT, CIDA…) hòa ngân sách nhà nước để triển khai các dự án cấp bách, trọng điểm.

 

Triển khai Chương trình mục tiêu ứng phó với BĐKH và Tăng trưởng xanh giai đoạn 2016-2020

 

Ngày 26 tháng 8 năm 2016, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 73/NQ-CP trong đó phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu ứng phó với BĐKH và Tăng trưởng xanh, giao Bộ Tài nguyên và Môi trường và Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng thực hiện. Bộ Tài nguyên và Môi trường đã ban hành hướng dẫn các địa phương đề xuất dự án trọng điểm, ưu tiên cấp bách nhằm ứng phó với BĐKH giai đoạn 2016-2020; tổng hợp, rà soát đề xuất của các Bộ, ngành, địa phương, phối hợp trình Hội đồng liên ngành thẩm định, xác định Danh mục dự án đưa vào Chương trình; cùng Bộ Kế hoạch và Đầu tư hoàn thiện Chương trình và đã trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt. Chương trình tập trung thực hiện các nhiệm vụ trong Chiến lược quốc gia về BĐKH, Chiến lược tăng trưởng xanh; tích cực thực hiện cam kết của Việt Nam tại COP21 cùng cộng đồng quốc tế bảo vệ khí hậu trái đất.

 

Kết quả hình ảnh cho chương trình mục tiêu ứng phó với BĐKH và Tăng trưởng xanh

Diễn đàn đối thoại chính sách cấp cao giữa Ủy ban Quốc gia về biến đổi khí hậu và các đối tác phát triển

 

Ngoài ra, tại các hội nghị thượng đỉnh thế giới hàng năm về BĐKH, Cục còn tham mưu giúp Bộ tổ chức tốt hoạt động đàm phán, tham gia ký kết các điều ước, văn kiện quốc tế về BĐKH. Cục đã tham mưu giúp Bộ tổ chức triển khai các giải pháp hiệu quả nhằm hướng dẫn về chuyên môn, kỹ thuật trong hoạt động ứng phó với BĐKH như: giúp Chính phủ hoàn thành Chương trình mục tiêu quốc gia về BĐKH giai đoạn 2011 - 2015, chỉ đạo hướng dẫn triển khai hiệu quả một số mô hình thí điểm thích ứng BĐKH làm cơ sở nhân rộng trong giai đoạn tiếp theo; nâng cao nhận thức của các cấp ngành, cơ quan quản lý và cộng đồng dân cư về BĐKH; xây dựng và triển khai hệ thống theo dõi, thẩm định và báo cáo (MRV) các hoạt động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, tổ chức kiểm kê quốc gia khí nhà kính định kỳ theo quy định, xây dựng các Thông báo quốc gia, Báo cáo cập nhật 2 năm 1 lần lần thứ nhất (BUR 1); hướng dẫn, kiểm tra và quản lý các hoạt động kinh doanh tín chỉ các-bon theo quy định của pháp luật và các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia; cấp thư xác nhận hoặc thư phê duyệt 254 dự án đầu tư theo cơ chế phát triển sạch (CDM), thực hiện trách nhiệm là Cơ quan thẩm quyền trong nước về CDM; thực hiện tốt các nghĩa vụ của Việt Nam đối với Công ước khung của Liên hiệp quốc về biến đổi khí hậu, Nghị định thư Kyoto, Công ước Vienna về bảo vệ tầng ô-dôn, Nghị định thư Montreal về các chất làm suy giảm tầng ô-dôn và các điều ước quốc tế khác về biến đổi khí hậu, bảo vệ tầng ô-dôn, đã xác nhận 550 hồ sơ đăng ký cấp phép nhập khẩu các chất phá hủy tầng ô zôn… Cục đã tham mưu Bộ chỉ đạo địa phương tiến hành xây dựng các nhiệm vụ, dự án để triển khai Kế hoạch hành động, xây dựng các chương trình hành động của địa phương nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu, triển khai các hoạt động CDM trên địa bàn.

 

Định hướng trong thời gian tới

 

Với vai trò hiện nay là cơ quan quản lý nhà nước về BĐKH, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Lãnh đạo Bộ, trong thời gian tới, Cục tiếp tục triển khai tích cực các nhiệm vụ theo định hướng sau:

 

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện dần quy định pháp luật, cơ chế, chính sách về ứng phó với BĐKH. Thời gian tới Cục sẽ xây dựng Nghị định quy định về lộ trình phương thức cắt giảm phát thải khí nhà kính (dự kiến trình Chính phủ năm 2018); xây dựng Kế hoạch quốc gia về thích ứng biến đổi khí hậu (NAP), dự kiến trình vào 2019. Hoàn thành và công bố báo cáo cập nhật hai năm một lần lần thứ hai của Việt Nam cho Công ước Khí hậu (BUR2) và tiếp tục thực hiện nhiệm vụ ra Thông báo quốc gia lần thứ 3 (TNC)…

 

 

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Thứ trưởng Võ Tuấn Nhân trao Cờ thi đua của Chính phủ cho Cục KTTV&BĐKH

ghi nhận những đóng góp xuất sắc, toàn diện nhiệm vụ công tác, dẫn đầu phong trào thi đua yêu nước của ngành TN&MT năm 2015

 

Chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính trong việc xem xét, bố trí, phân bổ nguồn vốn bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả để triển khai các hoạt động ứng phó với BĐKH gồm cả các giải pháp công trình và phi công trình. Tăng cường sự phối hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương, cơ quan liên quan trong thực hiện các Chiến lược quốc gia về BĐKH, về tăng trưởng xanh, Chương trình SP-RCC, Chương trình mục tiêu ứng phó với BĐKH và tăng trưởng xanh 2016-2020, thực hiện Kế hoạch thỏa thuận Paris về khí hậu. Phối hợp, rà soát cập nhật bản Đóng góp dự kiến do quốc gia tự quyết định (NDC) của Việt Nam để phù hợp với điều kiện thực tế trong nước và quốc tế.

 

 Tiếp tục đẩy mạnh hợp tác quốc tế nhằm huy động nguồn tài trợ thực hiện Kế hoạch triển khai thỏa thuận Paris về khí hậu, các chương trình, đề án, dự án, nhiệm vụ về BĐKH. Chuẩn bị cho Hội nghị COP 23 tại Đức. Phối hợp tốt với các cơ quan liên quan tiếp tục thực hiện trình chủ trương xin phép tham gia Dự án “Hỗ trợ các quốc gia đang phát triển lồng ghép các lĩnh vực nông nghiệp trong Kế hoạch thích ứng quốc gia (NAP-Ag)”; xây dựng đề xuất Dự án “Xây dựng và thực hiện Kế hoạch Thích ứng quốc gia cho Việt Nam (NAP)” xin tài trợ của Quỹ Khí hậu xanh (GCF); đề xuất Dự án “ Hỗ trợ lên Kế hoạch và thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định SPI- NDC” sử dụng ODA của Nhật Bản. Chuẩn bị thủ tục, xây dựng trình các cơ quan liên quan Dự án Kế hoạch quản lý loại trừ các chất HCFC của Việt Nam giai đoạn 2...

  

 

Đánh giá

(Di chuột vào ngôi sao để chọn điểm)
   capcha_img